Η συκοφαντία του Απελλή - Ένας αποκαλυπτικός πίνακας με βαθύτατα αλληγορικά νοήματα - kavalarissa.eu

Header Ads

Breaking News
recent

Η συκοφαντία του Απελλή - Ένας αποκαλυπτικός πίνακας με βαθύτατα αλληγορικά νοήματα


Η συκοφαντία του Απελλή, (Calumny of Apelles) φιλοτεχνήθηκε το 1494-5. Ο Sandro Botticelli άντλησε το θέμα του από ένα διάσημο πίνακα του αρχαίου Έλληνα ζωγράφου της ελληνιστικής περιόδου, του Απελλή, "Η Συκοφαντία", ακριβώς όπως περιγράφτηκε από το Λουκιανό στο έργο του "Περὶ τοῦ μὴ ῥᾳδίως πιστεύειν διαβολῆ".

Ο λόγος που οδήγησε τον Απελλή να δημιουργήσει αυτόν τον πίνακα ήταν για να περιγράψει τα συναισθήματα θλίψης και οργής που ένιωσε, όταν κατηγορήθηκε άδικα από τον Αντίφιλο, έναν ανταγωνιστή του, ότι συμμετείχε δήθεν στη συνωμοσία κατά του Πτολεμαίου Α΄ του Σωτήρος. Έτσι όταν αποδείχτηκε η αθωότητά του αποτύπωσε στον πίνακα το βίωμα του. Βέβαια κάποιοι αμφισβητούν το γεγονός αυτό ενώ άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι ο Botticelli έκρυψε στον πίνακα ένα προσωπικό του βίωμα.

Στον άριστα μελετημένο και φιλοτεχνημένο πίνακά του ο Botticelli βάζει στα δεξιά μιας πολυτελούς αίθουσας το βασιλιά καθιστό σε υπερυψωμένο θρόνο να τείνει το χέρι στη Συκοφαντία, η οποία τον πλησιάζει αποφασιστικά. Δίπλα στον ηγέτη έχουν πέσει από πάνω του η Άγνοια και η Υποψία - κακές σύμβουλοι - που ψιθυρίζουν φήμες στα μεγάλα γαϊδουρινά του αυτιά, κάτι που δηλώνει την ανόητη και επιρρεπή του φύση.

Η Συκοφαντία είναι μια όμορφη και καλοντυμένη γυναίκα, που παρουσιάζεται ήπια, μειλίχια, προσηνής, αλλά με μια ειρωνική, προσποιητή γλυκύτητα, κρύβοντας έτσι την πραγματική της αδίστακτη φύση. Στο ένα χέρι κρατά αναμμένο δαυλό, προσπαθώντας να ξεγελάσει με το φως του, και με το άλλο χέρι τραβάει από τα μαλλιά ένα γυμνό άνδρα που με αγωνιώδες βλέμμα, προσεύχεται στους θεούς να καταθέσουν υπέρ της αθωότητάς του. Όπως ακριβώς βλέπουμε την Άγνοια, την Υποψία και τη Συκοφαντία, έτσι λειτουργούν πάντα οι κόλακες και οι υποκριτές.

Μπροστά από τη Συκοφαντία πορεύεται ως οδηγός ένας αποκρουστικός, λιπόσαρκος, κουρελής άνδρας με διαπεραστικά, σκοτεινά μάτια και ρουφηγμένο από την ασθένεια χλωμό πρόσωπο, ο Φθόνος, ο οποίος κρατάει σφιχτά με το ένα χέρι τη Συκοφαντία και έχει απλώσει το άλλο μπροστά στο πρόσωπο του υπάτου ηγεμόνα, αιχμαλωτίζοντας το υπνωτισμένο του βλέμμα. 

Δύο γυναικείες μορφές, η Μοχθηρία και η Απάτη, όπως είναι αναμενόμενο, πλαισιώνουν τη Συκοφαντία και την καλλωπίζουν ενισχύοντας τη γοητεία της ψευτιάς της (ή την ψευτιά της γοητείας της). Προς τα αριστερά ακολουθεί μία γερασμένη γυναικεία φιγούρα με μαύρο πένθιμο ένδυμα, θλιμμένη και μαζεμένη από ντροπή και με τα χέρια επιδεικτικά σταυρωμένα. 

Είναι η Μετάνοια, η οποία γυρίζει και κοιτάζει προς τα πίσω της, περιμένοντας να έρθει μια πανέμορφη νεαρή γυναίκα, η Αλήθεια, η οποία είναι ολόγυμνη (δηλώνοντας έτσι ότι σχετίζεται με το γυμνό άνδρα), αφού δεν έχει να κρύψει τίποτα, που σηκώνει το δεξί χέρι δείχνοντας προς τον ουρανό, στον οποίο στρέφει και τα μάτια, επικαλούμενη τη θεία δικαιοσύνη...

Πηγή: The Mythologist (Γ.Μ.Γ.)
Sandro Botticelli, "Calumny of Apelles" (1494-1495)
Φωτογραφία και Απόδοση του Nicos Kastanias.
Από το Blogger.